Należy wiedzieć, że…
od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie ważne zmiany dotyczące polskiej ortografii ustalone przez Radę Języka Polskiego, mające na celu uproszczenie zasad m.in.: pisowni z „nie” (zawsze łącznie), nazw własnych (np. mieszkańców, tytułów, niektórych z „super-„, „eko-„), nazw orderów i tytułów (wszystkie człony wielką literą) oraz dopuszczające warianty (np. mini-wieża lub mini wieża) i ujednolicające pisownię niektórych cząstek, takich, np. niby-. Nowe zasady są zawarte w dokumencie „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”.
Najważniejsze zmiany:
Pisownia „nie” z przymiotnikami, przysłówkami i imiesłowami przymiotnikowymi:
Zawsze pisana łącznie z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, także w stopniu wyższym i najwyższym, np. nieadekwatny, nieautorski, niebanalny, nieżyciowy, niemiły, nieżyciowo, nienajlepiej, nieprędzej, nienajstaranniej.
Nazwy mieszkańców miast i dzielnic: pisane będą wielką literą (np.: Opocznianin, Warszawianin, Gdańszczanka, Mokotowianin).
Nazwy komet, np. Kometa Halleya.
Nazwy firm, marek, modeli wyrobów przemysłowych: (np.: samochody marki Ford, Skoda).
Nazwy orderów i tytułów:
Wszystkie człony pisane wielką literą (np. Nagroda Nobla, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa).
Przedrostki typu super-, eko-, mini-:
Dopuszczalna jest pisownia łączna i rozdzielna, gdy człon może występować samodzielnie (np. mini-wieża lub mini wieża).
Nazwy geograficzne (częściowo):
Wycofano zmianę dla wielowyrazowych nazw geograficznych typu cieśnina Bosfor, obowiązuje wariantywna pisownia.
Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek: -bym, -byś, -by, -byśmy, – byście ze spójnikami, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, np.: dramat szekspirowski, koncert chopinowski.
Wprowadzenie łącznej pisowni członu pół w wyrażeniach: półzabawa, półnauka, półserio oraz pisowni z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka.
Warianty pisowni:
Dopuszczono większą dowolność w zapisie niektórych wyrażeń, np.: tuż-tuż / tuż tuż.
Dlaczego takie zmiany?
Celem jest uproszczenie i ujednolicenie przepisów, eliminacja wyjątków, a także ułatwienie stosowania zasad, co przyniesie korzyści użytkownikom języka.
Zmiany dotyczą wyłącznie tzw. konwencjonalnych zasad pisowni, które przyniosą – jak informuje Rada Języka Polskiego „korzyść w postaci uproszczenia i ujednolicenia zapisu wyrazów”.
Polecamy także artykuł: Zmiana zasad ortografii języka polskiego, Biblioteka w Szkole, 12/2025, s. 8-9.
Autorzy: bibliotekarze, zespół polonistów
